علیرضا مهیاری، بنیانگذار گروه مطالعاتی «تهران پلاک به پلاک» و گروه «آرتدکو تهران»، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا از تلاش بیش از یک دههای این مجموعه برای شناسایی و معرفی معماری ارزشمند تهران خبر داد و گفت: این فعالیتها با هدف پژوهش، معرفی و مستندسازی بناهای شاخص معماری معاصر پایتخت شکل گرفته است.
مهیاری با اشاره به اینکه گروه «تهران پلاک به پلاک» و سپس «آرتدکو تهران» و «گردشگری معماری تهران» در ادامه همین مسیر ایجاد شدند، توضیح داد: این مجموعهها برای شناخت بهتر معماری ارزشمند تهران و معرفی ابعاد کمتر شناختهشده آن فعالیت میکنند و در صورت فراهم بودن شرایط عادی اینترنت، سایت و صفحات مجازی گروه نیز در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
بنیانگذار گروه مطالعاتی «تهران پلاک به پلاک» و گروه «آرتدکو تهران» در پاسخ به این پرسش که چرا در دوره پهلوی اول زمینه برای گسترش معماری مدرن و از جمله آرتدکو در تهران فراهم شد، گفت: پس از دوران مشروطه تغییرات عمدهای در جامعه ایران آغاز شد و نمود پررنگ آن در دوره پهلوی اول دیده میشود. این تغییرات حوزههای مختلفی را در بر میگرفت که معماری و شهرسازی نیز از جمله آنها بود.
به گفته او، حکومت پهلوی اول به دنبال تغییر اساسی در سبک زندگی مردم بود و معماری مدرن با کاربریهای جدید میتوانست پاسخگوی این هدف باشد.
این پژوهشگر معماری همچنین درباره نقش فضاهای شهری در گسترش آرتدکو اظهار کرد: سبک آرتدکو سبکی نمایشی و فیگوراتیو است و تمایل دارد در معرض دید قرار بگیرد، بنابراین بدنه خیابانها، میادین و معابر اصلی شهر بهترین فضا برای نمایش آن محسوب میشوند. به همین دلیل، توسعه فضاهای شهری در شکلگیری و گسترش این سبک تأثیر مستقیمی داشته است.
مهیاری با بیان تفاوتهای معماری سنتی ایران و معماری مدرن افزود: معماری سنتی ایران بر الگوی درونگرایی استوار بود و نمود بیرونی محدودی داشت، در حالی که معماری مدرن بنا را به شهر باز میکرد. استفاده از شیشه، بازشوها، بالکنها و ترکیبهای حجمی جدید باعث میشد بناها با فضای شهری ارتباط بیشتری برقرار کنند و هر پنجره یا بازشو بتواند به نوعی ارتباط اجتماعی تبدیل شود.
به گفته بنیانگذار گروه مطالعاتی «تهران پلاک به پلاک» و گروه «آرتدکو تهران»، معماری مدرن تنها به تغییر ظاهری بناها محدود نبود، بلکه با فعالیتهای تازه نیز پیوندی جدی داشت. مدرسه، دانشگاه، بیمارستان، ورزشگاه، سینما، تالار موسیقی، تئاتر و کافه از جمله فضاهایی بودند که در معماری سنتی ایران مصداق کالبدی مشخصی نداشتند، اما با ورود معماری مدرن به شهر معنا و شکل تازهای یافتند.
او درباره نقشه آرتدکو تهران نیز توضیح داد: این نقشه با هدف معرفی شکل توسعه این سبک در شهر تهیه شده و قرار نیست همه خیابانهای تهران را پوشش دهد، بلکه مسیرهایی را نشان میدهد که در آنها میتوان زودتر و آسانتر سرنخهای این سبک را پیدا کرد. در این نقشه، هسته تاریخی شهر، حصار صفوی و روند گسترش شهر نیز مشخص شده و نمونههایی از بناهای آرتدکو در بخشهای مختلف معرفی شدهاند.
به گفته مهیاری، معابر تازه احداثشده در دوره پهلوی، بهویژه پهلوی دوم، سهم بیشتری در شکلگیری این بناها داشتهاند.
بنیانگذار گروه مطالعاتی «تهران پلاک به پلاک» و گروه «آرتدکو تهران» در پاسخ به این پرسش که کدام کاربریها بیشتر از سبک آرتدکو بهره گرفتهاند، گفت: نمیتوان پاسخ دقیقی و تفکیکشده برای این موضوع ارائه داد، زیرا تقریباً هر کاربری تازهای که پس از ورود معماری مدرن در تهران شکل گرفت، میتوانست از آرایهها و نشانههای آرتدکو استفاده کند. به همین دلیل ردپای این سبک را میتوان در اغلب بناهای شهری مشاهده کرد.
او همچنین یکی از دلایل اصلی رواج آرتدکو در تهران را حضور معماران خارجی و معماران ایرانی تحصیلکرده در خارج از کشور دانست و افزود: ورود این گروه از معماران تأثیر مهمی در گسترش این سبک داشت.
بنیانگذار گروه «آرتدکو تهران» در ادامه به برخی نمونههای شاخص تلفیق آرتدکو با معماری ایرانی اشاره کرد و گفت: بیشتر آثار نیکلای مارکف و برخی از کارهای پل بکار از جمله نمونههای مهم این تلفیق هستند؛ هرچند توضیح مفصل درباره این موضوع نیازمند بحث جداگانهای است.
مهیاری با تأکید بر اینکه میان گسترش خیابانهای تهران و محل استقرار بناهای آرتدکو ارتباط مستقیم وجود دارد، تصریح کرد: توسعه شهر و پیدایی سبک آرتدکو دو روند کاملاً بههمپیوسته هستند و نمیتوان آنها را از یکدیگر جدا کرد.
بنیانگذار گروه مطالعاتی «تهران پلاک به پلاک» در پایان، با تأکید بر اهمیت ثبت و معرفی بناهای آرتدکو تهران برای شناخت تاریخ معماری معاصر شهر گفت: آرتدکو یک سبک مهم جهانی است و تهران نیز ردپای قابلتوجهی از آن را در خود دارد. علاوه بر این، هر محتوایی که وجوه ناشناخته معماری شهر تهران را معرفی کند اهمیت زیادی دارد؛ چراکه هنوز بانک اطلاعاتی مرکزی برای ثبت این بناها وجود ندارد و با تخریب هر ساختمان، بخشی از سند شناخت شهر نیز از میان میرود. به گفته او، هرچه آگاهی شهروندان نسبت به میراث شهری افزایش یابد، امکان حفاظت از شهر و سپردن بهتر این امانت تاریخی به آیندگان بیشتر خواهد شد.
انتهای پیام/
نظر شما